Zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 1997r.
Nr 56, poz.357 z późn. zm.) dla nauczycieli dokonuje się odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych w wysokości 8% planowanych rocznych środków finansowych, przeznaczonych na wynagrodzenia osobowe przed tzn. ubruttowieniem. Podstawą naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych są wszystkie planowane roczne środki przeznaczone na wynagrodzenia osobowe nauczycieli, o których mowa w art. 30 ust. 1 Karty Nauczyciela, w tym m.in. środki przewidziane na:
  -  wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe,
  -  nagrody, w tym nagrody jubileuszowe,
  -  odprawy, w tym odprawy emerytalne.

Zgodnie z art. 110 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.), ilekroć w przepisach dotyczących zakładowego funduszu świadczeń socjalnych jest mowa o planowanych rocznych środkach przeznaczonych na wynagrodzenia osobowe" oznacza to - planowane roczne środki pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe.

Art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 1996r. Nr 70, poz.335 z późn. zm.) nakłada na pracodawcę obowiązek utworzenia funduszu w każdym roku kalendarzowym oraz przekazania równowartości dokonanych odpisów w dwóch terminach: do 31 maja 75% równowartości odpisów i do dnia 31 września pozostałą równowartość odpisów.

Podstawę prawną do wypłacania świadczenia urlopowego dla nauczycieli stanowi art. 53 ust. 1a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r.- Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357
z późn. zm.). Zgodnie z treścią tego artykułu, z odpisu na zakładowy fundusz socjalny wypłacane jest nauczycielowi do końca sierpnia każdego roku świadczenie urlopowe w wysokości odpisu podstawowego, określonego w przepisach ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, ustalonego proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy i okresu zatrudnienia nauczyciela w danym roku szkolnym.

Wysokość odpisu podstawowego stanowi 37,5 % przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub II półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne wynagrodzenie z tego okresu stanowiło kwotę wyższą.

Ustalenie wysokości świadczenia urlopowego dla nauczycieli na poziomie odpisu podstawowego, wyliczonego zgodnie z przepisami o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, jest sposobem określenia jego wysokości umożliwiającym coroczną waloryzację tego świadczenia (wraz ze wzrostem przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej) oraz uniknięcie podawania kwoty świadczenia, która musiałaby być każdego roku nowelizowana.

Uprawnionymi do otrzymania świadczenia urlopowego są nauczyciele czynni oraz nauczyciele przebywający na urlopach wychowawczych lub płatnych urlopach dla poratowania zdrowia.

Okres zatrudnienia nauczyciela w danym roku szkolnym liczy się od 1.09 poprzedniego roku kalendarzowego do 31.08 roku bieżącego.

Przy określaniu wysokości świadczenia urlopowego dla nauczyciela bierze się pod uwagę wymiar czasu pracy określony w umowie o pracę lub akcie mianowania.

Przepracowane godziny ponadwymiarowe nie stanowią podstawy do podwyższania tego świadczenia.

Środki, które pozostaną na rachunku zakładowego funduszu świadczeń socjalnych po wypłaceniu nauczycielom świadczenia urlopowego, przeznaczone są na działalność socjalną prowadzoną na zasadach określonych w ustawie o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.

Od świadczenia urlopowego, zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami, należy odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy.